Explore

مطلب تستی

نوشته شده توسط Super User 25 مرداد 1396

این مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی استاین مطلب تستی است

Super User 16 فروردين 1395
نوشته شده توسط Super User 16 فروردين 1395

جنبه های رشدی کودک از تولد تا دوسالگی

دوران کودکی و نو پایی دوران حساس و اثر گذار در روند رشد و تکامل کلی کودک می باشد. هر گونه کاستی و نقص در این دوران ممکن است به خسارت های غیر قابل جبران در سال های بالاتر منجر گردد. در این سال ها عملکرد های اصلی کودک ماند رفتار و عواطف به شدت تحت تاثیر محیط قرار دارد. این سه سال اول زندگی دوره ایست که مغز و سیستم عصبی کامل می شود و والدین با ایجاد محیط مناسب برای کودک می توانند نتایج مطلوبی بدست اورند.

 به دلیل فقدان استفاده ی موثر از زبان این دوره را پیش کلامی می نامند.

به دلیل شکل گیری ساخت هایی که امکان فهماندن ببدون گفتار را می دهند و تمامی واکنش ها با مناطق حسی و حرکتی می باشد این دوره حسی حرکتی نیز نامیده می شود.

در این قسمت تغییرات مختلف نوزاد را در زمان های مختلف این دوره مورد بررسی قرار می دهیم.

تغییرات در اندازه ی بدن

رشد بدن در نوزاد به صورت تغییرات منظم نمی باشد بلکه به صورت جهش های کوچک رشد می کند.استفاده از سن استخوانی بهترین راه برای ارزیابی رسش جسمانی می باشد، بدین صورت که از استخوان های بلند بدن با اشعه ی ایکس عکس می گیرند.

نوزادی:

مرحله ی نوزادی یک ماه اول زندگی در نظر گرفته می شود بر اساس انچه پرات (1945) مشخص کرده است.

تقریبا 286 روز پس از باروری زایمان در سه مرحله رخ می دهد:

-دهانه ی رحم در اثر انقباض های رحمی اتساع پیدا می کند

-نوزاد با پایین امدن به سمت دهانه ی رحم و مهبل از تن مادر به خارج رانده می شود

-بیرون امدن بند ناف و جفت در مرحله ی اخر

مقیاس آپگار: مقیاس اپگار مقیاسی برای ارزشیابی سازش نوزاد با محیط خارجی و وضعیت کلی او می باشد. پنج عامل مهم در مقیاس آپگار عبارتند از: ضرب آهنگ قلبی، تنفس، رنگ، تنود عضلانی و برانگیختگی بازتابی. حداکثر نمره در این مقیاس 10 می باشد و  نوزاد با نمره ی کمتر از 4 نیازمند مراقبت های ویژه است.

بازتاب های نوزادی:

نوزاد در طول ماه های اول به تعدادی بازتاب یا رفلکس مجهز است که در طول سال اول از بین می روند. در جدول زیر انواع بازتاب ها اورده شده است:

بازتاب های نوزادی

بازتاب ها یا رفلکس

موقعیت تحریک

رفتار کودک

سن ناپدید شدن

رفلکس شنا یا شنا کردن

قرار دادن صورت کودک در آب

 کودک دست ها و پاهایش را مانند شنا تکان می دهد

6 ماهگی

رفلکس چنگ زدن (رفلکس داروین)

انگشت را در کف دست قرار دادن

دستش را محکم می بندد و چنگ می زند.

2 تا 3 ماهگی (در کتاب لورا برک 3 تا 4 ماهگی ذکر شده است)

رفلکس تنودی گردن

کودک را به پشت بخوابانید

کودک دستها و پاهای خود را به سمتی که ترجیح می دهد باز می کند

2 تا 3 ماهگی

رفلکس مورو یا یکه خوردن

کودک را به صورت افقی بخوابانید بصورتی که سر پایین باشد یا یک صدای بلند ناگهانی ایجاد کنید

کودک پاها و دست های خود را باز می کند و حرکتی شبیه به در آغوش کشیدن نشان می دهد.

3 ماهگی (در کتاب ژنتیک منصور)

6 ماهگی (در کتاب رشد لورابرک)

رفلکس بابینسکی

مالش یا نوازش کف پا از انگشت به سمت پاشنه ی پا

انگشتان پا کاملا باز می شود در حالیکه پا خم شده است

6 تا 9 ماهگی (ژنتیک منصور)

8 تا 12 ماهگی (لورابرک)

رفلکس راه رفتن یا گام برداری

کودک را به صورت ایستاده نگه داشتن بطوریکه کف پا زمین را لمس کند

پاهایش را مانند گام برداشتن به عقب و جلو می برد

2 ماهگی

رفلکس ته پا

ته پای کودک را بر لبه ی یک سطح صاف قرار دهید

پا را عقب می کشد

1 ماهگی

رفلکس پلک زدن

تاباندن نور درخشان یا دست را نزدیک سر بردن

بستن آنی پلک ها

دایمی

رفلکس گونه یا جستجوی پستان

نوازش گونه از نزدیک گوشه دهان با انگشت یا سر پستان

سرش را به همان سمت چرخانده و حرکت مکیدن را نشان می دهد

3 هفتگی (لورا برک)

9 ماهگی (ژنتیک منصور)

رفلکس مکیدن

قرار دادن انگشت در دهان نوزاد

کودک انگشت را می مکد

دائمی

 

خواب:

در نوزاد خواب بصورت یک چرخه خواب و بیداری چهار ساعته با یک وهله ی REM (خواب با حرکت سریع چشم) و یک وهله ی بدون NREM (خواب بدون حرکت سریع چشم) می باشد. در این حالت بدن تقریبا بدون حرکت است، ضربان قلب، تنفس و فعالیت امواج مغز آهسته و منظم هستند.

نکته: به نظر می رسد خواب REM در نوزادان به جای انکه با خواب دیدن همراه باشد بیشتر جنبه ی تحریکی دارد و برای رشد دستگاه عصبی مرکزی حیاتی می باشد.

تغذیه:

بر اساس خود نظم جویی تغذیه هر سه یا چهار ساعت در اکثر نوزادان اتفاق می افتد و به تبع آن کنش دفع نیز صورت می گیرد. نوزادان دو برابر بزرگسالان به انرژی نیاز دارند. 25 درصد از کل مصرف کالری نوزاد صرف رشد می شود.

ماراسموس[1] و کواشیورکور[2] دو بیماری ناشی از تغذیه نامناسب در کودکی هستند.

ماراسموس حالت بی رمقی بدن است که به دلیل رژیم فاقد مواد غذایی ضروری ایجاد می شود. در این حالت مادر دچار سو تغذیه است و شیر مادر کافی نیست، در این حالت کودک شدیدا لاغر می شود.

کواشیورکور شامل نشانه هایی مثل شکم ورم کرده و بی قراری در کودک است. علت این بیماری رژیم غذایی نادرست با پروتئین بسیار ناچیز است. سن ظاهر شدن این بیماری یک تا سه سالگی می باشد. کمبود پر.تئین منجر به تجزیه ی ذخایر پروتئین گشته و موجب تورم قسمت های مختلف بدن می شود.

نکته: گاهی علائم جسمانی شبیه به ماراسموس مخصوصا از 18 ماهگی بروز می کنند که ناشی از فقدان محبت والدین می باشند، و آن را ناکامی در رشد کردن غیر ارگانیک می نامند.

گریه:

اولین شیوه ی برقراری ارتباط در نوزادان و اگاه کردن والدین از نیازهای اولیه مثل غذا، خواب و .. می باشد. علت گریه ی نوزادان می تواند نیازهای بدنی مثل گرسنگی، صدای ناگهانی، محرک دردناک و حتی گریه ی بچه های دیگه باشد.

نکته: گاهی گریه ی گوش خراش و عمیق نشان دهنده ی عوارض پیش از تولد و زایمان است.

ارزیابی رفتاری نوزاد: ارزیابی رفتاری نوزاد به کمک آزمون هایی مثل مقیاس ارزیابی رفتاری نوزاد NBAS[3] تی بری برازلتون صورت می گیرد. این آزمون بازتاب ها، تغییرات حالت، پاسخدهی به محرک های فیزیکی و اجتماعی و واکنش های دیگر را ارزیابی می کند.

رشد مغز و سلول های عصبی در نوباوگی

مغز انسان 100 تا 200 میلیارد نورون یا سلول عصبی دارد که در بدون اینکه به یکدیگر بچسبند در یک فضای خیلی نزدیک که فضای سیناپسی نامیده می شود پیام ها را منتقل می کنند. نورون ها برای بقا به تحریک نیاز دارند. با تحریکات محیطی سیناپس های پیشرفته ای را تشکیل می دهند. نورون هایی که کمتر تحریک می شوند سیناپس های خود را از دست می دهند و این حالت را کاهش سیناپسی می نامند.

مغز تا دوسالگی نسبت به سایر قسمت های بدن رشد بیشتری دارد. علت بزرگ شدن مغز در دو سال اول اینست که سلول های گلیال از ماه چهارم تا دو سالگی به نحو چشمگیری رشد می کنند. سلول های گلیال مسئول میلین دار کردن سلول های عصبی هستند.

توانایی های یادگیری

نوباوگان سالم بصورت فطری توانایی دو نوع یادگیری را دارند: شرطی سازی کلاسیک و شرطی سازی کنشگر.

شرطی سازی کلاسیک. بازتاب ها ساده ترین نوع شرطی سازی کلاسیک هستند که می توان با همایند کردن یک محرک خنثی و محرک شرطی، محرک جدید را به صورت محرک شرطی در اورد. برای مثال با تداعی و همایند کردن نوازش هنگام شیردهی می توان به مرور پاسخ مکیدن را با نوازش تحریک کرد.

  • اهمیت شرطی سازی کلاسیک از ان جهت است که به نوباوه اجازه پیش بینی رفتار را می دهد و محیط را برای وی منظم و قابل پیش بینی می سازد.

شرطی سازی کنشگر. در شرطی سازی کنشگر نوباوه در محیط عمل می کند و با مشاده ی محرک در نتیجه ی رفتار، یاد می گیرد. این محرک بعد از رفتار احتمال وقوع ان رفتار را تحت تاثیر قرار می دهد.

تقویت کننده: محرکی که احتمال وقوع رفتار را افزایش می دهد

تنبیه: محرکی که احتمال وقوع رفتار را کاهش می دهد.

  • در هفته های اول زندگی شرطی شدن کنشگر محدود به مکیدن و سر برگرداندن می باشد.

خوگیری و خوگیری زدایی. مغز انسان به صورت فطری جلب چیزهای جدید می شود. گاهی به علت تحریک مکرر میزان یا نیرومندی پاسخ کاهش می یابد، مثلا هنگامی که محیط بدون تغییر می ماند و کوک به ان خو می کند. در مقابل اگر تغییری در محیط ایجاد شود مجدداد پاسخ نیرومند را فرا می خواند و این حالت خوگیری زدایی نامیده می شود.

تقلید. تحقیقات جدید نشان داده که نوزادان دو روزه تا چند هفته قادر به تقلید و کپی کردن حالت های چهره ی بزرگسالان هستند. این استعداد انعطاف پذیر و ارادی می باشد. تقلید برای شناخت و ترغیب رفتارهای مناسل اهمیت دارد.

رشد حرکتی

رشد حرکتی یکی از مسائل مهم نوباوگی در کشف محیط و تسلط بر آن می باشد. کودکان در اغاز دو توالی رشد حرکتی درشت و رشد حرکتی ظریف را نشان می دهند.

رشد حرکتی درشت. اعمالی مثل سینه خیز رفتن، راه رفتن که به نوباوه اجازه گردش و کاوش در محیط را می دهد.

رشد حرکتی ظریف. حرکات کوچک مانند چنگ زدن، گرفتن اشیا و دست دراز کردن را شامل می شود.

  • جهت پیشرفت های حرکتی کودک گرایش سری پایی می باشد. بر این اساس کنترل حرکتی قبل از کنترل دست ها و تنه، و در نهایت بعد از کنترل دست ها و تنه کنترل پاها صورت می گیرد.

 

  • تسلط بر مهارت های حرکتی مستلزم یک سیستم عمل پویاست. بدین صورت که توانایی های جداگانه با یکدیگر ترکیب می شوند تا توانایی های سطح بالاتر ایجاد شوند.

 

  • رشد حرکتی ابتدا بصورت فعالیت های درشت و پراکنده بوده و به مرور به صورت حرکت های ظریف در می اید.

 

  • دسترسی ارادی بیشترین نقش را در رشد شناختی ایفا می کند و رشد و پیشرفت آن به شرح زیر می باشد:

حالت پیش دسترس: حرکت ناهماهنگ به سمت اشیا

چنگ زدن کف دستی: نوعی چنگ زدن که طی ان انگشتان به کف دست نزدیک می شود و جایگزین بازتاب چنگ زدن می شود.

چنگ زدن چنگالی: در اواخر یک سالگی نوزاد قادر است با هماهنگ کردن شست و انگشت اشاره اشیا را بگیرد و از اینجاست که دسترسی ارادی شکل می گیرد.

توانایی حسی

لامسه: حساسیت نسبت به لامسه در هنگام تولد کاملا رشد یافته است. انها نه به لمس بلکه به تغییر دما و درد نیز حساس هستند.

مزه و بویایی: نوزادان به صورت فطری واکنش نسبت به مزه و بوهای مختلف واکنش نشان می دهند. نوزادان بوی مایع امنیوتیک و پستان مادر را به خوبی می شناسند و می توانند مادر خود را میان بقیه تشخیص دهند.

شنوایی: نوزادان نسبت به صداهایی که در دامنه ی بسامد صدای انسان قرار دارند حساس هستند. صحبت کردن ریز و پراحساس با کودک و بالابردن تن صدا در پایان جملات، برای نوزادان جذاب تر است. نوزاد سه روزه سر خود یا چشم ها را به سمت صدا برمی گرداند.

در 6 ماهگی کودک می تواند در مورد فاصله صدا قضاوت کند. کودک 6 تا 10 ماهه به اهنگ صحبت کردن نیز حساس است و می تواند کلمه های اشنا در عبارت های گفتاری را تشخیص دهد.

بینایی: کم رشد یافته ترین حس هنگام تولد بینایی می باشد. مراکز بینایی مثل شبکیه رشد نیافته اند. در نوزادی تشخیص رنگ ها و تمرکز روی انها برای نوزاد سخت است اما در 2 ماهگی نوباوه می تواند رنگ ها تشخیص دهد.

تیزی بینایی یا ظرافت تشخیص در نوزادان محدود است و نمی توانند چشمان خود را متمرکز کنند. در 11 ماهگی تیزی بینایی به سطح بزرگسالی نزدیک می شود.

ادراک صورت:

2 تا3 ماهگی، ترجیح صورت به سایر شکل های مشابه

3 ماهگی، تشخیص تفاوت چهره بین دو غریبه و تشخیص مادر از دیگران

7 تا ده ماهگی، درک جلوه های هیجانی صورت به صورت یک کل سازمان یافته

رشد هیجانی

هیجان ها در سازمان دادن به توانایی هایی مثل روابط اجتماعی، کاوش محیط و پی بردن به خود که اریکسون به انها اشاره کرده است بسیار اهمیت دارند. جلوه های هیجانی صورت در تمام فرهنگ ها در سرتاسر جهان یکی بوده و شش هیجان اصلی نوباوگان شامل شادی، علاقه، تعجب، ترس، خشم، غم و نفرت به راحتی از چهره ی انان قابل شناسایی است.

شادی. نوباوه به هنگام دست یابی به یک مهارت جدید لبخند می زند.

  • یک کارکرد مهم لبخند اینست که باعث لبخند دیگران بخصوص والدین می شود ودر ایجاد رابطه ی صمیمی بسیار مهم است.
  • لبخند اجتماعی به همراه رشد توانایی های ادراکی در بین 6 تا 10 هفتگی ظاهر می شود.
  • خندیدن در 3 تا 4 ماهگی ایجاد می شود.

خشم. خشم در نیمه ی اول یک سالگی به صورت زودگذر وجود دارد. از 6 ماهگی شدت و فراوانی آن افزایش می یابد.

ترس. نوباوگان نسبت به چیزهای جدید و ارتفاعات واکنش ترس نشان می دهند.

  • اضطراب غریبه واکنش ترسی است که نوباوگان از 6-8 ماهگی نسبت به برزگسالان نااشنا نشان می دهند و به چند عامل بستگی دارد:

سرشت نوباوه

تجربه های گذشته با غریبه

وضعیت مواجهه با غریبه

  • هیجان هایی مانند خشم و ترس از لحاظ تکاملی ارزش بقا دارند برای مثال ترس مادر را نزدیک کودک قرار می دهد و خشم اطرافیان را وادار به ارام کردن و تسلی دادن به کودک می کند.

 

 

 

 

[1]. Marasmus

[2]. Kwashiorkor

[3]. Neonatal Behavioural Assessment Scale  

تماس و پشتیبانی

  • آدرس : سعادت آباد، پایین تر از میدان کاج، بین کوچه 21 و 23، پلاک 34،طبقه اول، واحد 4
  • ایمیل : info@wikiravanclinic.ir
  • تلفن 1 : 02188687917
  • تلفن 2 : 09129402849
سایت شما برای نمایش بهتر نیاز به استفاده از کوکی دارد Cookie policy. I accept cookies from this site.Agree